सीप विहिन वैदेशिक रोजगारी कि सीपयुक्त स्वदेशी सम्भावना ?
नेपाली नव युवाहरूका लागि समयको गम्भीर प्रश्न
आजको नेपालमा युवासँग सपना धेरै छन्, तर ती सपनालाई सही दिशामा अघि बढाउने अवसर र तयारी भने अझै पर्याप्त हुन सकेको छैन। हरेक वर्ष हजारौं युवा रोजगारीको खोजीमा विदेशिने क्रम जारी छ। कसैले परिवारको आर्थिक अवस्था सुधार्ने आशा बोकेर, कसैले भविष्य सुरक्षित गर्ने चाहनाले, त कसैले समाजको दबाबका कारण वैदेशिक रोजगारी रोजिरहेका छन्।
तर प्रश्न यहाँनेर उठ्छ,
के हामी केवल विदेश जाने तयारी गरिरहेका छौं, कि भविष्य निर्माण गर्ने सीप पनि सिकिरहेका छौं ?
विदेश जानु नराम्रो होइन। तर सीप बिना विदेश जानु भनेको केवल श्रम बेच्न जानु हो। यसले तत्काल केही आम्दानी त दिन सक्छ, तर दीर्घकालीन स्थायित्व, सम्मान र आत्मनिर्भरता भने दिन सक्दैन। अर्कोतर्फ, सीप सिकेर काम गर्ने व्यक्ति स्वदेशमै पनि सफल हुन सक्छ र विदेश गए पनि सम्मानजनक अवसर प्राप्त गर्न सक्छ।
नेपालको यथार्थ : अवसरको अभाव होइन, सीपको अभाव
हामीले दैनिक जीवनमा सजिलै देख्न सक्छौं कि नेपालमा धेरै क्षेत्रमा अझै पनि विदेशी, विशेषगरी भारतीय कामदारहरू सक्रिय रूपमा काम गरिरहेका छन्।
आज:
ग्यारेजका अनुभवी मिस्त्री
सुनचाँदीका गहनाका कालीगड
इलेक्ट्रिसियन
प्लम्बर
पेन्टर
वेल्डर
टायल तथा मार्बल फिटिङ गर्ने कामदार
फर्निचर बनाउने सिकर्मी
मोबाइल, फ्रिज, टिभी, वाशिङ मेसिन मर्मत गर्ने प्राविधिक
घर निर्माण गर्ने दक्ष कामदार
जस्ता धेरै क्षेत्रमा भारतीय कामदारहरू सहज रूपमा काम गरिरहेका देखिन्छन्।
यसको अर्थ के नेपालमा काम छैन ?
पक्कै पनि होइन।
यसको मुख्य कारण हो,
नेपालमा आवश्यक मात्रामा दक्ष र सीपयुक्त जनशक्ति तयार हुन नसक्नु।
जब कुनै व्यक्तिले घर बनाउँछ, व्यवसाय शुरू गर्छ, होटल सञ्चालन गर्छ, वा गाडी मर्मत गर्न खोज्छ, उसलाई अनुभवी र भरपर्दो कामदार चाहिन्छ। यदि त्यस्तो सीप भएका नेपाली युवा पर्याप्त मात्रामा उपलब्ध हुँदैनन् भने स्वाभाविक रूपमा बाहिरी कामदारको माग बढ्छ।
यो अवस्था नेपाली युवाका लागि ठूलो चुनौती मात्र होइन, ठूलो अवसर पनि हो।
किन युवाहरू अझै सीपभन्दा प्रमाणपत्रको पछि दौडिरहेका छन् ?
हाम्रो समाजमा अझै पनि “अफिसको जागिर” लाई मात्र सम्मानित काम मान्ने सोच गहिरो रूपमा बसेको छ।
फलस्वरूप:
धेरै युवाले व्यवहारिक सीप सिक्न रुचि देखाउँदैनन्
प्राविधिक तथा व्यावसायिक शिक्षा दोस्रो प्राथमिकतामा पर्छ
सीपमूलक कामलाई सानो रूपमा हेरिन्छ
तर वास्तविकता बदलिँदै गएको छ।
आज संसारले डिग्रीभन्दा दक्षतालाई बढी महत्व दिन थालेको छ।
एक जना राम्रो इलेक्ट्रिसियन, मेकानिक वा डिजाइनरले धेरै तथाकथित “ठूला” जागिरभन्दा बढी आम्दानी गर्न सक्छ।
सीप भनेको केवल हातको काम होइन, त्यो व्यक्तिको आत्मनिर्भर बन्ने क्षमता हो।
सीप विहिन वैदेशिक रोजगारीको पीडा
धेरै युवाहरू कुनै विशेष सीप बिना विदेश जाँदा:
न्यून तलबमा काम गर्न बाध्य हुन्छन्
जोखिमपूर्ण श्रम गर्नुपर्छ
श्रम शोषणको सामना गर्नुपर्छ
करियर विकासको अवसर कम हुन्छ
वर्षौं काम गरेर फर्किएपछि पनि स्थायी भविष्य निर्माण गर्न सक्दैनन्
कतिपय युवाहरू विदेशबाट फर्किएपछि फेरि बेरोजगार बन्ने अवस्था पनि देखिन्छ।
किनभने उनीहरूसँग प्रयोग गर्न मिल्ने विशेष सीप हुँदैन।
त्यसैले आजको आवश्यकता केवल “विदेश जाने” होइन, “योग्य भएर जाने” हो।
सीप सिकेपछि किन बदलिन्छ जीवन ?
यदि एक युवा:
इलेक्ट्रिसियन बन्छ
मेकानिक बन्छ
ग्राफिक डिजाइन सिक्छ
कम्प्युटर हार्डवेयर सिक्छ
वेल्डिङ वा प्लम्बिङ सिक्छ
डिजिटल मार्केटिङ वा टेक्निकल काम सिक्छ
भने उसले:
स्वदेशमै सम्मानजनक आम्दानी गर्न सक्छ
आफ्नै व्यवसाय शुरू गर्न सक्छ
अरूलाई रोजगारी दिन सक्छ
विदेश जाँदा दक्ष जनशक्तिको रूपमा उच्च तलब पाउन सक्छ
सीपले व्यक्तिलाई केवल पैसा कमाउने माध्यम मात्र दिँदैन, उसलाई आत्मविश्वास र पहिचान पनि दिन्छ।
नेपालमै सम्भावना किन बढिरहेको छ ?
नेपाल अहिले तीव्र रूपमा परिवर्तन भइरहेको छ।
नयाँ भवन तथा पूर्वाधार निर्माण भइरहेका छन्
मोटरसाइकल र गाडीको संख्या बढिरहेको छ
होटल, रिसोर्ट तथा व्यवसाय विस्तार भइरहेका छन्
विद्युतीय उपकरणहरूको प्रयोग तीव्र रूपमा बढेको छ
डिजिटल सेवाको माग बढिरहेको छ
यी सबै क्षेत्रमा दक्ष जनशक्तिको आवश्यकता दिनप्रतिदिन बढ्दै गएको छ।
यदि युवाहरूले समयमै:
छोटो अवधिका सीपमूलक तालिम
प्राविधिक शिक्षा
व्यवसायिक प्रशिक्षण
डिजिटल तथा प्रविधिसँग सम्बन्धित दक्षता
सिक्न सके भने नेपालमै धेरै सम्भावनाहरू सिर्जना गर्न सकिन्छ।
संगम युवा परिवारको सन्देश
संगम युवा परिवार युवाहरूलाई केवल सपना देख्न होइन, त्यो सपना पूरा गर्न आवश्यक सीप, सोच र आत्मविश्वास निर्माण गर्न प्रेरित गर्न चाहन्छ।
आजको युवाले केवल “रोजगारी खोज्ने” मानसिकता भन्दा माथि उठेर:
सीप सिक्ने
आत्मनिर्भर बन्ने
नयाँ अवसर सिर्जना गर्ने
समाजमा सकारात्मक योगदान दिने
दिशामा अघि बढ्न आवश्यक छ।
हामी विश्वास गर्छौं कि:
“हरेक युवामा क्षमता हुन्छ, आवश्यक केवल सही दिशा र अवसर हो।”
यदि युवा पुस्ताले व्यवहारिक सीपलाई सम्मान गर्न सिक्यो भने:
बेरोजगारी घटाउन सकिन्छ
वैदेशिक निर्भरता कम गर्न सकिन्छ
स्वदेशमै उद्यमशीलता बढाउन सकिन्छ
राष्ट्रको आर्थिक अवस्था मजबुत बनाउन सकिन्छ
संगम युवा परिवार युवाहरूलाई सकारात्मक सोच, जीवनोपयोगी सीप, नेतृत्व विकास, करियर चेतना र आत्मनिर्भर जीवनतर्फ प्रेरित गर्ने अभियानमा निरन्तर लागिरहेको छ।
अब समय बदल्ने जिम्मेवारी युवाकै काँधमा
आजको युग प्रतिस्पर्धाको युग हो।
केवल प्रमाणपत्रले मात्र भविष्य सुरक्षित हुँदैन।
सिक्ने क्षमता, व्यवहारिक ज्ञान, र सीप नै सफलताको वास्तविक आधार बन्दै गइरहेको छ।
त्यसैले:
कुनै कामलाई सानो नसम्झौं
कम्तीमा एउटा व्यवहारिक सीप सिकौं
सीपलाई सम्मान गरौं
आत्मनिर्भर बन्ने सोच विकास गरौं
विदेश जानुपरे पनि दक्ष भएर जाऔं
निष्कर्ष
नेपालका युवामा ऊर्जा छ, सपना छ, क्षमता छ।
अब आवश्यकता भनेको सही सोच, व्यवहारिक सीप र निरन्तर प्रयास हो।
यदि युवाहरूले सीप सिकेर त्यसलाई सही रूपमा उपयोग गर्न थाले भने:
यही नेपालमा सम्मानजनक भविष्य निर्माण गर्न सकिन्छ
आफ्नै परिवार र समाजलाई सहयोग गर्न सकिन्छ
अरूलाई पनि रोजगारी दिन सकिन्छ
देशलाई आत्मनिर्भर बनाउने यात्रामा योगदान दिन सकिन्छ
देश परिवर्तनको आधार केवल नीति होइन, दक्ष र जिम्मेवार युवा शक्ति पनि हो।
त्यसैले आजको सबैभन्दा ठूलो सन्देश यही हो,
